IJzeren schroefstoomschip 4e klasse Zr. Ms. Bonaire

monument van de moderne scheepsbouw in Nederland

Dick Vries; Jan Klootwijk; Foeke Rouwkema

 
 

gebonden: € 34.95: GRATIS verzending! (NL)

ISBN: 9789086161522, geïllustreerd, 208 blz., August 2020

Uitgever: Lanasta

serienaam/reeks: Militaire Historie

beschrijving

Gedurende de negentiende eeuw onderging de scheeps- en machinebouw een ingrijpende transitie die de basis legde voor de moderne scheepsbouw. Aan dit proces lagen twee onlosmakelijk met elkaar verbonden kenmerken van de vroeg negentiende-eeuwse industriële revolutie ten grondslag: de toepassing van de stoommachine en de opkomst van de ijzer- en staalindustrie. In de scheepsbouw werden aloude ambachtelijke werkwijzen verdrongen door een wetenschappelijke en industriële aanpak. Met name in de eerste helft van de eeuw speelde de Nederlandse marine een pioniersrol bij de innovatie van de scheeps- en machinebouw. De marine experimenteerde onder meer met de bouw van ijzeren schepen en zelfs met de toepassing van vroege compound stoommachines voor de zeevaart, maar de pioniersrol betrof vooral de verbetering van de stoomwerktuigen en de toepassing van de schroefvoortstuwing. Een aantal Nederlandse particuliere scheepswerven kreeg daardoor de gelegenheid in te spelen op de snelle technische ontwikkelingen.

De keuzes van de Nederlandse marine voor scheepstypen en bewapening waren gedurende de gehele negentiende eeuw onderhevig aan ingewikkelde afwegingen. Met bescheiden budgetten moest niet alleen rekening worden gehouden met aanhoudende technische ontwikkelingen, maar ook met verschuivende internationale krachtsverhoudingen en met de Nederlandse overzeese (lees: koloniale) belangen. Voor de overzeese belangen lag de nadruk bij een grote actieradius waarin nog de gehele tweede helft van de negentiende eeuw werd voorzien door schepen die de eigenschappen van het stoomschip en het zeilschip in zich verenigden. Bij de marine werden deze achtereenvolgens van hout, composiet, ijzer en uiteindelijk staal gebouwde schepen geklasseerd als schroefstoomschepen. Omstreeks 1900 maakten de steeds efficiëntere stoomwerktuigen de zeiltuigages overbodig en verdwenen de schroefschepen uit de vloot.

Van de tientallen op Nederlandse werven gebouwde schroefstoomschepen met stoom- én zeilvermogen resteert alleen het uit 1877 daterende voormalige ijzeren schroefstoomschip 4e klasse Zr. Ms. Bonaire. Dit door de werf van de Nederlandsche Stoomboot Maatschappij te Rotterdam gebouwde schip ligt in een negentiende-eeuws gegraven dok op de voormalige Rijkswerf Willemsoord in Den Helder waar het oorspronkelijke aanzien geleidelijk gereconstrueerd wordt. Nederland is daarmee een uniek maritiem-technisch monument rijker geworden.

  1. Leg in mijn winkelwagen!

Meer boekennieuws op Facebook.