De lotgevallen van de brave soldaat Svejk

Jaroslav Hasek

paperback/ gebrocheerd: € 29.90: GRATIS verzending! (NL)
ISBN: 978-90-6143-278-4, geïllustreerd, 876 blz., February 2011
Gewicht: 800 gram.

Uitgever: Uitgeverij Pegasus

nawoord: Kees Mercks

vertaald door: Roel Pieters

beschrijving

Jaroslav Haseks roman De lotgevallen van de brave soldaat Svejk in de wereldoorlog is reeds lang opgenomen in de canon van de wereldliteratuur. Svejks belevenissen, die in deze komische, blijvend moderne, satirische roman zijn vastgelegd, verschenen in vele talen en werden meerdere malen verfilmd.
Hasek schreef vier delen, waarbij het laatste onafgemaakt bleef doordat de schrijver overleed.
Ze werden vanaf de eerste publicatie geïllustreerd door Josef Lada, wiens uitbeelding van de brave soldaat het literaire type aanmerkelijk versterkte en onvergetelijk maakte.
Lada’s oorspronkelijke illustraties (ruim 160) zijn in deze uitgave allemaal opgenomen.
De vier delen Svejk worden nu voor het eerst compleet, in een nieuwe vertaling door Roel Pieters, in één band gepubliceerd.

De roman speelt in de Eerste Wereldoorlog, als de hondenkoopman Svejk wordt ingelijfd in het Oostenrijks-Hongaarse leger dat oorlog voert tegen de Russen. Op zijn tocht naar het oostfront beleeft hij de wildste avonturen. Svejk is daarin de schijnbaar argeloze, altijd vriendelijke soldaat die, door elk bevel letterlijk te nemen en tot in het absurde uit te voeren, het autoritaire gezag en militaristisch gedrag te kijk zet.
Maarten ’t Hart omschreef De lotgevallen eerder als een ‘verrukkelijke, oerkomische moderne schelmenroman’, en, stelt hij: ‘Het boek kan beschouwd worden als een hedendaagse versie van de geschiedenis van Don Quichot, met de min of meer anoniem geworden superieuren als de Don Quichotten die Svejk de één na de ander “verslijt”, terwijl hoofdpersoon Svejk de geëmancipeerde Sancho Panza is – de verpersoonlijking van lepe, gewiekste argeloosheid.’

Kees Mercks, befaamd kenner van de Tsjechische literatuur en vertaler van o.a. Bohumil Hrabal, schreef een hoogst belangwekkend, uitgebreid Nawoord bij deze nieuwe uitgave. Hij geeft veel informatie over de historische achtergronden van schrijver en boek en maakt een interessante vergelijking tussen de tijd- en plaatsgenoten Franz Kafka en Jaroslav Hasek. Naast de verschillen ontdekt hij ook vele overeenkomsten.
Aan het slot van het Nawoord concludeert hij:
‘Hasek groeit in deze roman geleidelijk uit tot een groot schrijver, een die zijn personage langs het randje van talloze afgronden voert, dieptes die alles en tegelijkertijd ook niets met de werkelijkheid te maken hebben. Op die momenten blijkt opeens dat de diametrale tegenstelling tussen Hasek en Kafka een schijnbare is: beide schrijvers bedienen zich in hun werk - ieder op zijn eigen, typische wijze - van een megametafoor.’


Auteur
De journalist en schrijver Jaroslav Hasek werd geboren in Praag in 1883. Hij flirtte tussen 1904 en 1907 enige tijd met anarchisme en schreef veel satirische stukjes over de toenmalige politiek. Hij leerde Josef Lada kennen, met wie hij nauw bevriend zou blijven.
Hij was in die en latere jaren vaak zonder vaste baan en woonplaats, praktisch een randfiguur, een bohémien, en vooral een groot drinker.
In 1912 publiceerde hij een verhalenbundel, waarin al een brave soldaat Svejk figureert.
In 1915 meldde hij zich als vrijwilliger voor het Oostenrijks-Hongaarse leger. Hij maakte er veel mee dat hij later gebruikte in zijn Svejk-roman.
Zo diende hij zelf in het 91ste Infanterieregiment dat aan het oostfront moest vechten. Aan het oostfront echter liep hij vrijwel meteen over naar de Russen. Daar sloot hij zich na de Oktoberrevolutie van 1917 aan bij de Roden.
Als lid van de communistische partij keerde hij in 1920 terug in Praag, waar net een linkse coup mislukt was. Hasek bevond zich in een omstreden en vrij hachelijke positie en verviel daardoor weer in zijn oude, ongeregelde, met drank overgoten levensstijl.
In die tijd vatte hij het plan op voor een oorlogsroman, met als hoofdpersonage de soldaat Svejk. De uitgave van deel één, met illustraties van Lada, werd al snel een succes en hij schreef verder aan de volgende delen. Met zijn gezondheid ging het echter steeds slechter en op 3 januari 1923 stierf hij aan een hartverlamming, zonder deel 4 te hebben kunnen voltooien.

Illustrator
Josef Lada (1887 – 1957) was tot diens dood nauw bevriend met Hasek. Al in de als voorstudie te karakteriseren eerste versie van het Svejk-verhaal, door Hasek in 1917 in Kiev gepubliceerd, maakte hij de tekeningen – veel primitiever dan zijn latere versies. In de eerste uitgave van 1921 leken de tekeningen al meer op de definitieve, die uit 1926 stammen.
Zijn verbeelding van de literaire Svejk heeft er mede voor gezorgd dat de brave soldaat onsterfelijk is geworden.

Vertaler
Roel Pieters herzag, vernieuwde en moderniseerde zijn vorige, uit begin jaren 70 daterende vertaling; een zeer geslaagde onderneming. Pieters heeft een groot aantal vertalingen van romans en kinderboeken, met name uit het Russisch, op zijn naam staan.

Auteur Nawoord
Kees Mercks doceert Tsjechische literatuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.
Hij maakte veel indruk met zijn vertalingen van boeken van Bohumil Hrabal. Voor zijn vertaling van Hrabals roman Kaalslag werd hij genomineerd voor de Europese Aristeionprijs.

Historie vertalingen
De eerste vertaling van De lotgevallen van de brave soldaat Svejk bij Pegasus verscheen in 1955 (eerder was deel 1 bij Meulenhoff uitgegeven). Het ging om het eerste deel, met de titel: De avonturen van de brave soldaat Schwejk in de Eerste Wereldoorlog. Vertaler was G. van Praag.
Het tweede deel verscheen kort daarop, eveneens vertaald door G. van Praag.
Deel 3 verscheen in 1956, in een vertaling van Rita van Baerle (ps. van M. van Emde Boas), maar deel 4 kwam niet.
In de volgende jaren werd deel 1 driemaal en deel 2 tweemaal herdrukt.
In 1969 verscheen een uitgave waarin de drie delen werden gebundeld in één band.
In respectievelijk 1974, 1975 en 1976 verschenen de delen in volgorde opnieuw, nu in een nieuwe vertaling van de hand van Roel Pieters, en met een gewijzigde titel: De lotgevallen van de brave soldaat Svejk. Deel 4 was nu voor het eerst ook vertaald en in één boek met deel 3 opgenomen.
In de jaren sindsdien verschenen van deel 1 en deel 2 drie herdrukken en van deel 3/4 één herdruk. Vanaf 1995 raakten de delen uitverkocht.

Meer boekennieuws op Facebook.

ingezonden mededeling:

Bot detected - pagehit Not For our stats.