De Vurige Kolom (anno 1660)

47 getedailleerde kaarten van de toenmalige 17 Nederlandse Provinciën

Marcel Kuiper

gebonden: € 29.00: GRATIS verzending! (NL)

ISBN: 978-90-77350-29-4, geïllustreerd, 68 blz., December 2008 UITVERKOCHT!

trefwoorden: Vurige Colom, Vyerighe Colom, Colom, 1660, Historische atlas

Vurige Colom, anno 1660. 47 Gedetailleerde kaarten

‘De Vyerighe (= vurige) Colom’ is een uitgave uit 1660 door Jacob Aertsz. Colom. Hierin staan 47 gedetailleerde kaarten van de toenmalige 17 Nederlandse Provinciën.

‘De Vyerighe Colom’ verscheen voor het eerst in het jaar 1635 in Amsterdam. Van de oorspronkelijke atlas zijn nog slechts weinige exemplaren voor iedereen toegankelijk. De heruitgave door uitgeverij 12 Provinciën maakt het mogelijk dat velen ‘in druk’ kennis kunnen nemen van de atlas, die door de gedetailleerde kaarten een goed cartografisch beeld geven van de Nederlanden in de 17e eeuw.

Waar komt de naam ‘De Vyerighe Colom’ vandaan?
In 1623 koopt Colom een huis ‘Op ‘t water’ in Amsterdam. Dit huis noemt hij ‘De Vyerighe Colom’. Enerzijds is dat een toespeling op zijn naam, anderzijds is het genoemd naar de in de Bijbel (in het boek Exodus) vermelde vuurkolom die ‘s nachts voor het volk Israël uitging bij de uittocht uit Egypte.

De 17 Nederlandse Provinciën
‘De Vyerighe Colom’ bevat 47 landkaarten van de toenmalige 17 Nederlandse Provinciën. Onder deze aanduiding verstaat men de gewesten die Karel V in 1548 in één geheel samengebracht: de Bourgondische Kreits. Het grondgebied van de Zeventien bevatte naast het tegenwoordige België, Nederland en Luxemburg ook delen van Frankrijk (Artois en Frans Vlaanderen) en Duitsland (Gulik en Kleef).

Voor het eerst verschenen in 1635
We weten dat ‘De Vyerighe Colom’ voor het eerst moet zijn verschenen in 1635. In de ‘Nieuwstijdingen’ van 20 oktober 1635 staat namelijk het volgende bericht: ‘’t Amsterdam by Jacob Aertsz. Colom is gedruckt en sal toecomende weecke uytgegeven worden in Fransosysche en Nederlantsche Tale, een Beock ghenaemt ‘De Vyerighe Colom’ klaer toonende in vyftich onderscheydene curieuse Caerten de 17 Nederlantsche Provintien: alsmede de Hertogen van Brabandt, Houtvesters en Graven van Vlaenderen ende Zeelandt, met desselfs beschyninghe’. Het oorspronkelijke uitgavejaar van de ‘De Vyerighe Colom’-versie die nu opnieuw is uitgebracht, wordt door kenners geschat op 1660.

Te ijverig
Dat Colom altijd probeerde zijn atlas van recente kaarten te voorzien, blijkt uit het opnemen van kort tevoren gereed gekomen droogmakerijen. Zo werd Heerhugowaard ingepolderd van 1626 tot 1631, en de Watergraafsmeer kwam gereed in 1630. Colom nam dit soort wijzigingen direct op in een nieuwe uitgave van ‘De Vyerighe Colom’. Hij ging daarbij in zijn ijver ook wel eens te ver, want de St. Mariegracht of Eugiaanse gracht kwam nooit gereed. Dit kanaal begon men eind 1626 te graven van Rijnberck (Rheinberg) via Geldern naar Venlo. Het doel was de handel via de Noordelijke Nederlanden met Duitsland af te snijden door Antwerpen een verbinding met de Rijn te geven. Het kanaal is nooit voltooid, mede door aanvallen van de Spaanse troepen.

Veel kijkplezier
U zult in deze historische atlas zien hoe ons land, uw provincie, uw regio of stad is veranderd in de afgelopen eeuwen. Met deze atlas reist u terug in de tijd, en waant u zich in ‘De 17 Nederlandse Provinciën’ van toen. Wie de kaarten van rond 1660 ziet, wordt geraakt door de schoonheid van het landschap. Wat opvalt is de ruimte, de beslotenheid van de dorpen en steden, de natuur die in veel gebieden nog helemaal vrij spel heeft. Het is leuk en leerzaam om de hedendaagse kaart naast deze atlas te leggen. De veranderingen vallen dan des te meer op. Ondanks de enorme wijzigingen zult u vaak toch het heden nog kunnen terugvinden op de plattegronden.

Met grote precisie en helderheid hebben de makers van de ‘De Vyerighe Colom’ ontelbare details met ragfijne lijntjes op papier gekregen. Kijk met een scherp oog, en pak het vergrootglas er eens bij. Dan zult u de kleinste bijzonderheden zien en steeds weer iets nieuws ontdekken in deze ‘mijmeratlas’.

Luxe uitvoering
‘De Vyerighe Colom’ telt maar liefst 68 pagina’s waarvan 47 kaarten, en 3 pagina’s met de portretten van de hertogen van Brabant, de graven van Vlaanderen, en de graven van Holland. De uitgave heeft een uitgebreid, interessant voorwoord en uiteraard een kaartindex. De Atlas meet 20 x 28 cm.

Het boek is vanzelfsprekend gebonden, heeft een harde kaft en is gedrukt op zwaar papier. Hierdoor komt het unieke materiaal volop tot z'n recht. Een kwaliteitsatlas waar u vele uren kijkplezier van zult hebben.

‘De Vyerighe Colom’ is een boek van Uitgeverij 12 Provinciën.

Figuren/plaatjes:


Utrecht

Breda e.o.

Noord-Holland

Beemster

'Zelandia'
  1. Leg in mijn winkelwagen!

Meer boekennieuws op Facebook.