de boeken van Els de Groen:

Els de Groen, meisjesnaam Elly Kouwenhoven, werd op 23 december 1949 in Den Haag geboren. Zij is gehuwd en heeft een dochter en een zoon. Na een studie Frans werkte ze 5 jaar als lerares in het middelbaar onderwijs. In die periode begon ze korte verhalen te schrijven. Zij publiceerde haar eerste boek in 1975. Inmiddels zijn er voor kinderen en jongeren tientallen verschenen, is ze begonnen gedichten te publiceren, en verscheen haar romandebuut voor volwassenen in 1999.
Op haar initiatief begon het Algemeen Dagblad met de Kinderkrant waarvoor ze wekelijks een interview met kinderen over een actueel onderwerp maakte. Voor deze activiteiten ontving ze in 1978 uit de handen van HKH Beatrix de Jantje Beton Prijs. De interviews inspireerden haar ook tot boeken zoals "De kinderen van de overkant", dat ze schreef na research in de protestantse en katholieke arbeiderswijken van Belfast. Dit boek werd in Duitsland een groot succes.

Ook in de Kinderkrant van het Algemeen Dagblad zette zij een boekenrubriek op. Tien jaar recenseerde zij voor het AD, Opzij, Hervormd Nederland en de BRT. Het uitgangspunt was dat jeugdliteratuur een volwaardige aandacht in de pers verdient.

In 1984 bracht ze in het kader van een culturele uitwisseling voor het eerst een bezoek aan Moskou, waar ze Eduard Uspenski ontmoette, een zeer bekende en populaire dissidente schrijver. Ze besloten samen een boek te schrijven, een bijna onmogelijk project dat vele jaren zou vergen. Toen "Het jaar van het goede kind" in Rusland werd gepubliceerd, werd het als staatsvijandig beschouwd. Maar onder invloed van de politieke veranderingen onder Gorbatsjov kreeg het boek de literaire Arkadi Gaidar prijs. De oplage van 1 miljoen exemplaren was meteen uitverkocht. Het boek is ook verfilmd.

In de Sovjet-Unie was men zeer ingenomen met haar boek "De bende van Barbra" waarin een terroristische organisatie de directeur van een pesticidenfabriek ontvoert om veranderingen af te dwingen op het gebied van ecologie en bio-industrie. Van dit hilarische en ironische boek werden in Rusland 100.000 exemplaren verkocht.
In dezelfde periode hield zij zich intensief bezig met de aspecten van kernenergie: een zijsprong die het gevolg was van het ontslag van een vriend en gerenommeerd stralingsdeskundige. Hierdoor werd zij zich bewust van nucleaire lobby's. Ze verdiepte zich in stralingsrisico's en kreeg privé colleges van Prof. J. Fast die met emeritaat was gegaan. Dit leidde o.a. tot een optreden in het radioprogramma "In de rode haan" en de presentatie van een Teleac-cursus. De Groen overwoog haar eerste roman voor volwassenen te schrijven, maar om de bewijslast zo herkenbaar mogelijk te houden koos ze destijds voor een journalistieke, zij het persoonlijke uitwerking. "Straling, mag het ietsje meer zijn?" (Actie Strohalm, Van Arkel) haalde in Nederland een oplage van bijna 60.000 exemplaren.

De vele contacten met Russische intelligentsia bieden een uitstekende bron om de Glasnost en Perestroika van binnenuit te beschrijven. De jeugdroman "Jeans voor een matrjoska" verschijnt in Duitsland onder de titel "Fremde Freundin". De recensies, bijna 80, zijn zonder uitzondering lovend tot zeer lovend.

Door haar ervaringen met post-communistische samenlevingen kwam zij via vluchtelingen meer en meer in contact met de Balkan. In 1993 reisde ze door Kosova en schreef "De dag van het laatste schaap" over de oppressie van de Albanese bevolking door de Serviërs. Het portretteert alleenstaande minderjarige asielzoekers in een Nederlands opvangcentrum. Inmiddels is de AMA helaas een begrip geworden. Dit boek werd internationaal genomineerd voor de Janusz Korczak Award. Het boek verscheen ook in het Albanees. Els de Groen vindt de onderwerpen van haar boeken in de realiteit. Kennelijk beschikt ze over een antenne om onderzoek te doen op terreinen die pas later actueel worden. Zo verscheen de jeugdroman "de Splijtzwam" over een gemeente die economisch afhankelijk was van de nucleaire industrie vlak voor de ramp in Tsjernobyl. Een ramp die haar samenwerking met de dissident Uspenski op bizarre wijze doorkruiste.

De Balkan beschouwt zij als een kruispunt van culturen en religies, waar Europa en Azië, Noord en Zuid, elkaar ontmoeten. Omdat het noodzakelijk is ter plaatse research te plegen is ze vaak op reis. Bij voorkeur woont ze bij mensen thuis om als Westerling begrip voor een andere cultuur te krijgen.


Veel van haar werk is na een intensieve research gesitueerd op de Balkan. Zo schreef ze een roman over de oorlog in Bosnië: "Tuig". Dit boek werd geplaatst op de IBBY-Honour-List en o.a. in Engeland en Zwitserland onderscheiden. Het boek is vertaald in het Duits, Engels, Frans, Spaans, en Deens. Door Uitgeverij De Fontein is het in 2001 in een bewerkte vorm uitgebracht onder de titel "Mijn buren, mijn vijanden".


"De bruidskogel", haar debuutroman voor volwassenen, speelt zich af in het uiterst ontoegankelijke noordoosten van Albanië, waar het eeuwenoude gewoonterecht nog het leven beheerst. Door de stichting Vrouw en Cultuur is dit boek genomineerd voor het beste debuut van 1999. Dit boek verscheen toen Albanië iedere dag voorpaginanieuws was.

In 2000 verscheen een roman voor oudere jeugd en volwassenen: "Duizend jaar onderweg". Twee adolescenten groeien op in Šuto Orizari (50.000 inwoners, deelgemeente van Skopje, hoofdstad van Macedonië). Parallel aan hun relatie bestaat er een band tussen hun beide grootouders, die de Nazi vervolging in Macedonië nog meegemaakt hebben. Šuto Orizari is de enige Roma gemeente ter wereld met een Roma bestuur en een Roma burgemeester.

Op verzoek van Press-Now, en in samenwerking met de OVSE, maakte ze een reportage-essay over Kosovo. Albanezen en Serviërs kennen, zoals veel volken, hun geschiedenis slechts vanuit het eigen perspectief. Dit boek reikt hun de feiten met bronvermeldingen aan en wordt gebruikt in het begeleidingsproces om een verzoening mogelijk te maken. Het is verschenen in het Albanees en het Servisch, talen die ook toegankelijk zijn voor Bosnjakken, Turken en Roma. Voor geïnteresseerde buitenstaanders is er een Engelse versie met de titel: "Too early to get along".

"Thuisvlucht" een roman uit 2001 geeft een indrukwekkend beeld van de etnische en religieuze tegenstellingen in Macedonië. Opnieuw viel de verschijning van een boek samen met de actualiteit: UÇK rebellen die strijden met de Macedonische regeringstroepen. Het boek oogst positieve literaire kritieken in de kwaliteitspers.
Wanneer de jeugdroman "Witte raven, zwarte schapen" verschijnt is de discussie over de multiculturele revolutie in Nederland ontbrand. Model voor dit boek stonden de allochtone leerlingen in de wereldklas van het Pallas Athene College in Ede, waar men buitenlandse jongeren dank zij een speciale methode (bekroond met de Gelderse Onderwijsprijs) na een kort verblijf in Nederland al een VWO opleiding kan bieden.

Eind 2006 komt haar derde roman voor volwassenen uit: "Weldoeners". Een Nederlandse hulpverlener, in dienst van een NGO, is zwaar gedesillusioneerd. Als zijn vrouw de oorzaak wil weten, raakt zij meer en meer verstrikt in een web van intimidatie en corruptie op de Balkan. Maar de oorzaak hiervan ligt elders en veel dichter bij huis: in het Westen. Waar houden de idealen op en beginnen de belangen? De verantwoording van het boek roept op tot een vervolg door de journalistiek.

Het werk van Els de Groen is tot nu toe 19 maal vertaald, in 10 talen, en er zijn wereldwijd 1.700.000 boeken van haar verkocht. Centrale thema's zijn onze omgang met macht, vrijheid en verantwoordelijkheid. In de vrijheid van onze keuzes ligt ook de beperking van onze vrijheid besloten. Hoeveel beperkingen willen we ons opleggen ten gunste van de zwakkeren? Is beschaving niet vooral geven of delen op het moment dat je nemen kunt?
Contact met deze auteur

Van Els de Groen verscheen bij BoekenRoute:

“Een moeras vol krokodillen”
paperback/ gebrocheerd: € 19,50
Els de Groen kwam in het Europees Parlement door een boek over corruptie en...

 

“Weldoeners”
gebonden: € 23,00
Dat wie geld heeft, macht heeft, is een oeroude wijsheid. Oost-Europa is niet...

 

 

Els de Groen